Skip to article frontmatterSkip to article content
Site not loading correctly?

This may be due to an incorrect BASE_URL configuration. See the MyST Documentation for reference.

Evaluasi Invers

Rumus

(adjA)ij=(1)i+jMjiA1=1detAadjA.\begin{align*} (\operatorname{adj} A)_{ij} &= (-1)^{i+j} M_{ji}\\ A^{-1} &= \frac{1}{\det A} \operatorname{adj} A. \end{align*}

Soal 1

A=[7514]A = \begin{bmatrix} -7 & -5 \\ 1 & 4 \end{bmatrix}

Determinan A

det(A)=a.db.cdet(A)=(74)(51)det(A)=28+5=23\begin{align*} \det(A) = a.d - b.c\\ \det(A) = (-7 * 4) - (-5 * 1)\\ \det(A) = -28 + 5 = -23 \end{align*}

Cari adjoin

adj(A)=[dbca]adj(A)=[4517]\begin{align*} \operatorname{adj}(A) = \begin{bmatrix} d & -b \\ -c & a \end{bmatrix}\\ \operatorname{adj}(A) = \begin{bmatrix} 4 & 5 \\ -1 & -7 \end{bmatrix} \end{align*}
A1=1detAadjA1=123[4517]A1=[4/235/231/237/23] \begin{align*} A^{-1} &= \frac{1}{\det A} \operatorname{adj}\\ A^{-1} &= \frac{1}{-23} \begin{bmatrix} 4 & 5 \\ -1 & -7 \end{bmatrix}\\ A^{-1} &= \begin{bmatrix} -4/23 & -5/23 \\ 1/23 & 7/23 \end{bmatrix}\\ \end{align*}

Soal 2

A=[023121001]A = \begin{bmatrix} 0 & 2 & -3 \\ 1 & -2 & -1 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}

hitung determinan A dengan mengekspansi sepanjang baris ketiga:

detA=0232100311+10212=1((0)(2)(1)(2))=1(02)=2\begin{align*} \det A &= 0 \begin{vmatrix} 2 & -3 \\ -2 & -1 \end{vmatrix} - 0 \begin{vmatrix} 0 & -3 \\ 1 & -1 \end{vmatrix} + 1 \begin{vmatrix} 0 & 2 \\ 1 & -2 \end{vmatrix} \\ &= 1((0)(-2) - (1)(2)) \\ &= 1(0 - 2) = -2 \end{align*}

hitung adjoin dari A menggunakan rumus (adjA)ij=(1)i+jMji(\operatorname{adj} A)_{ij} = (-1)^{i+j} M_{ji}:

adjA=[+M11M21+M31M12+M22M32+M13M23+M33]=[+21012301+23211101+03010311+12000200+0212]=[+((2)(1)(1)(0))((2)(1)(3)(0))+((2)(1)(3)(2))((1)(1)(1)(0))+((0)(1)(3)(0))((0)(1)(3)(1))+((1)(0)(2)(0))((0)(0)(2)(0))+((0)(2)(2)(1))]=[+(20)(20)+(26)(10)+(00)(0(3))+(00)(00)+(02)]=[228103002]\begin{align*} \operatorname{adj} A &= \begin{bmatrix} +M_{11} & -M_{21} & +M_{31} \\ -M_{12} & +M_{22} & -M_{32} \\ +M_{13} & -M_{23} & +M_{33} \end{bmatrix} \\ &= \begin{bmatrix} +\begin{vmatrix} -2 & -1 \\ 0 & 1 \end{vmatrix} & -\begin{vmatrix} 2 & -3 \\ 0 & 1 \end{vmatrix} & +\begin{vmatrix} 2 & -3 \\ -2 & -1 \end{vmatrix} \\[10pt] -\begin{vmatrix} 1 & -1 \\ 0 & 1 \end{vmatrix} & +\begin{vmatrix} 0 & -3 \\ 0 & 1 \end{vmatrix} & -\begin{vmatrix} 0 & -3 \\ 1 & -1 \end{vmatrix} \\[10pt] +\begin{vmatrix} 1 & -2 \\ 0 & 0 \end{vmatrix} & -\begin{vmatrix} 0 & 2 \\ 0 & 0 \end{vmatrix} & +\begin{vmatrix} 0 & 2 \\ 1 & -2 \end{vmatrix} \end{bmatrix} \\ &= \begin{bmatrix} +((-2)(1) - (-1)(0)) & -((2)(1) - (-3)(0)) & +((2)(-1) - (-3)(-2)) \\ -((1)(1) - (-1)(0)) & +((0)(1) - (-3)(0)) & -((0)(-1) - (-3)(1)) \\ +((1)(0) - (-2)(0)) & -((0)(0) - (2)(0)) & +((0)(-2) - (2)(1)) \end{bmatrix} \\ &= \begin{bmatrix} +(-2 - 0) & -(2 - 0) & +(-2 - 6) \\ -(1 - 0) & +(0 - 0) & -(0 - (-3)) \\ +(0 - 0) & -(0 - 0) & +(0 - 2) \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -2 & -2 & -8 \\ -1 & 0 & -3 \\ 0 & 0 & -2 \end{bmatrix} \end{align*}

Sehingga invers matriksnya adalah:

A1=12adjA=12[228103002]A^{-1} = \frac{1}{-2} \operatorname{adj} A = \frac{1}{-2} \begin{bmatrix} -2 & -2 & -8 \\ -1 & 0 & -3 \\ 0 & 0 & -2 \end{bmatrix}

Soal 3

A=[1311311111311113]A = \begin{bmatrix} 1 & -3 & 1 & 1 \\ -3 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -3 & 1 \\ 1 & 1 & 1 & -3 \end{bmatrix}

hitung determinan A dengan mengekspansi sepanjang baris pertama:

detA=1111131113(3)311131113+13111111131311113111=1(1(3311)1(1311)+1(1131))+3(3(3311)1(1311)+1(1131))+1(3(1311)1(1311)+1(1111))1(3(1131)1(1131)+1(1111))=1(1(8)1(4)+1(4))+3(3(8)1(4)+1(4))+1(3(4)1(4)+1(0))1(3(4)1(4)+1(0))=1(8+4+4)+3(24+4+4)+1(12+4+0)1(124+0)=1(16)+3(16)+1(16)1(16)=1648+16+16=0\begin{align*} \det A &= 1 \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & -3 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \end{vmatrix} - (-3) \begin{vmatrix} -3 & 1 & 1 \\ 1 & -3 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \end{vmatrix} + 1 \begin{vmatrix} -3 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \end{vmatrix} - 1 \begin{vmatrix} -3 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} \\ &= 1( 1(-3 \cdot -3 - 1 \cdot 1) - 1(1 \cdot -3 - 1 \cdot 1) + 1(1 \cdot 1 - -3 \cdot 1) ) \\ &\quad + 3( -3(-3 \cdot -3 - 1 \cdot 1) - 1(1 \cdot -3 - 1 \cdot 1) + 1(1 \cdot 1 - -3 \cdot 1) ) \\ &\quad + 1( -3(1 \cdot -3 - 1 \cdot 1) - 1(1 \cdot -3 - 1 \cdot 1) + 1(1 \cdot 1 - 1 \cdot 1) ) \\ &\quad - 1( -3(1 \cdot 1 - -3 \cdot 1) - 1(1 \cdot 1 - -3 \cdot 1) + 1(1 \cdot 1 - 1 \cdot 1) ) \\ &= 1( 1(8) - 1(-4) + 1(4) ) + 3( -3(8) - 1(-4) + 1(4) ) \\ &\quad + 1( -3(-4) - 1(-4) + 1(0) ) - 1( -3(4) - 1(4) + 1(0) ) \\ &= 1(8 + 4 + 4) + 3(-24 + 4 + 4) + 1(12 + 4 + 0) - 1(-12 - 4 + 0) \\ &= 1(16) + 3(-16) + 1(16) - 1(-16) \\ &= 16 - 48 + 16 + 16 = 0 \end{align*}

hitung adjoin dari A menggunakan rumus (adjA)ij=(1)i+jMji(\operatorname{adj} A)_{ij} = (-1)^{i+j} M_{ji}:

adjA=[+M11M21+M31M41M12+M22M32+M42+M13M23+M33M43M14+M24M34+M44]=[+111131113311131113+311111113311113111311131113+111131113131111113+131113111+311111113111311113+131311113131311111311113111+111311113131311111+131311113]=[+(1((3)(3)(1)(1))1((1)(3)(1)(1))+1((1)(1)(3)(1)))(3((3)(3)(1)(1))1((1)(3)(1)(1))+1((1)(1)(3)(1)))+(3((1)(3)(1)(1))1((1)(3)(1)(1))+1((1)(1)(1)(1)))(3((1)(1)(3)(1))1((1)(1)(3)(1))+1((1)(1)(1)(1)))(3((3)(3)(1)(1))1((1)(3)(1)(1))+1((1)(1)(3)(1)))+(1((3)(3)(1)(1))1((1)(3)(1)(1))+1((1)(1)(3)(1)))(1((1)(3)(1)(1))(3)((1)(3)(1)(1))+1((1)(1)(1)(1)))+(1((1)(1)(3)(1))(3)((1)(1)(3)(1))+1((1)(1)(1)(1)))+(3((1)(3)(1)(1))1((1)(3)(1)(1))+1((1)(1)(1)(1)))(1((1)(3)(1)(1))1((3)(3)(1)(1))+1((3)(1)(1)(1)))+(1((1)(3)(1)(1))(3)((3)(3)(1)(1))+1((3)(1)(1)(1)))(1((1)(1)(1)(1))(3)((3)(1)(1)(1))+1((3)(1)(1)(1)))(3((1)(1)(3)(1))1((1)(1)(3)(1))+1((1)(1)(1)(1)))+(1((1)(3)(1)(1))1((3)(3)(1)(1))+1((3)(1)(1)(1)))(1((1)(1)(1)(1))(3)((3)(1)(1)(1))+1((3)(1)(1)(1)))+(1((1)(3)(1)(1))(3)((3)(3)(1)(1))+1((3)(1)(1)(1)))]=[+(1(8)1(4)+1(4))(3(8)1(4)+1(4))+(3(4)1(4)+1(0))(3(4)1(4)+1(0))(3(8)1(4)+1(4))+(1(8)1(4)+1(4))(1(4)(3)(4)+1(0))+(1(4)(3)(4)+1(0))+(3(4)1(4)+1(0))(1(4)1(8)+1(4))+(1(4)(3)(8)+1(4))(1(0)(3)(4)+1(4))(3(4)1(4)+1(0))+(1(4)1(8)+1(4))(1(0)(3)(4)+1(4))+(1(4)(3)(8)+1(4))]=[+(16)(16)+(16)(16)(16)+(16)(16)+(16)+(16)(16)+(16)(16)(16)+(16)(16)+(16)]=[16161616161616161616161616161616]\begin{align*} \operatorname{adj} A &= \begin{bmatrix} +M_{11} & -M_{21} & +M_{31} & -M_{41} \\ -M_{12} & +M_{22} & -M_{32} & +M_{42} \\ +M_{13} & -M_{23} & +M_{33} & -M_{43} \\ -M_{14} & +M_{24} & -M_{34} & +M_{44} \end{bmatrix} \\[10pt] &= \begin{bmatrix} +\begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & -3 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \end{vmatrix} & -\begin{vmatrix} -3 & 1 & 1 \\ 1 & -3 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \end{vmatrix} & +\begin{vmatrix} -3 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \end{vmatrix} & -\begin{vmatrix} -3 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} \\[15pt] -\begin{vmatrix} -3 & 1 & 1 \\ 1 & -3 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \end{vmatrix} & +\begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & -3 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \end{vmatrix} & -\begin{vmatrix} 1 & -3 & 1 \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \end{vmatrix} & +\begin{vmatrix} 1 & -3 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} \\[15pt] +\begin{vmatrix} -3 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \end{vmatrix} & -\begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ -3 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \end{vmatrix} & +\begin{vmatrix} 1 & -3 & 1 \\ -3 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \end{vmatrix} & -\begin{vmatrix} 1 & -3 & 1 \\ -3 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} \\[15pt] -\begin{vmatrix} -3 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} & +\begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ -3 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \end{vmatrix} & -\begin{vmatrix} 1 & -3 & 1 \\ -3 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} & +\begin{vmatrix} 1 & -3 & 1 \\ -3 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -3 \end{vmatrix} \end{bmatrix} \\[10pt] &= \begin{bmatrix} +( 1((-3)(-3) - (1)(1)) - 1((1)(-3) - (1)(1)) + 1((1)(1) - (-3)(1)) ) & -( -3((-3)(-3) - (1)(1)) - 1((1)(-3) - (1)(1)) + 1((1)(1) - (-3)(1)) ) & +( -3((1)(-3) - (1)(1)) - 1((1)(-3) - (1)(1)) + 1((1)(1) - (1)(1)) ) & -( -3((1)(1) - (-3)(1)) - 1((1)(1) - (-3)(1)) + 1((1)(1) - (1)(1)) ) \\[15pt] -( -3((-3)(-3) - (1)(1)) - 1((1)(-3) - (1)(1)) + 1((1)(1) - (-3)(1)) ) & +( 1((-3)(-3) - (1)(1)) - 1((1)(-3) - (1)(1)) + 1((1)(1) - (-3)(1)) ) & -( 1((1)(-3) - (1)(1)) - (-3)((1)(-3) - (1)(1)) + 1((1)(1) - (1)(1)) ) & +( 1((1)(1) - (-3)(1)) - (-3)((1)(1) - (-3)(1)) + 1((1)(1) - (1)(1)) ) \\[15pt] +( -3((1)(-3) - (1)(1)) - 1((1)(-3) - (1)(1)) + 1((1)(1) - (1)(1)) ) & -( 1((1)(-3) - (1)(1)) - 1((-3)(-3) - (1)(1)) + 1((-3)(1) - (1)(1)) ) & +( 1((1)(-3) - (1)(1)) - (-3)((-3)(-3) - (1)(1)) + 1((-3)(1) - (1)(1)) ) & -( 1((1)(1) - (1)(1)) - (-3)((-3)(1) - (1)(1)) + 1((-3)(1) - (1)(1)) ) \\[15pt] -( -3((1)(1) - (-3)(1)) - 1((1)(1) - (-3)(1)) + 1((1)(1) - (1)(1)) ) & +( 1((1)(-3) - (1)(1)) - 1((-3)(-3) - (1)(1)) + 1((-3)(1) - (1)(1)) ) & -( 1((1)(1) - (1)(1)) - (-3)((-3)(1) - (1)(1)) + 1((-3)(1) - (1)(1)) ) & +( 1((1)(-3) - (1)(1)) - (-3)((-3)(-3) - (1)(1)) + 1((-3)(1) - (1)(1)) ) \end{bmatrix} \\[10pt] &= \begin{bmatrix} +( 1(8) - 1(-4) + 1(4) ) & -( -3(8) - 1(-4) + 1(4) ) & +( -3(-4) - 1(-4) + 1(0) ) & -( -3(4) - 1(4) + 1(0) ) \\[10pt] -( -3(8) - 1(-4) + 1(4) ) & +( 1(8) - 1(-4) + 1(4) ) & -( 1(-4) - (-3)(-4) + 1(0) ) & +( 1(4) - (-3)(4) + 1(0) ) \\[10pt] +( -3(-4) - 1(-4) + 1(0) ) & -( 1(-4) - 1(8) + 1(-4) ) & +( 1(-4) - (-3)(8) + 1(-4) ) & -( 1(0) - (-3)(-4) + 1(-4) ) \\[10pt] -( -3(4) - 1(4) + 1(0) ) & +( 1(-4) - 1(8) + 1(-4) ) & -( 1(0) - (-3)(-4) + 1(-4) ) & +( 1(-4) - (-3)(8) + 1(-4) ) \end{bmatrix} \\[10pt] &= \begin{bmatrix} +(16) & -(-16) & +(16) & -(-16) \\ -(-16) & +(16) & -(-16) & +(16) \\ +(16) & -(-16) & +(16) & -(-16) \\ -(-16) & +(16) & -(-16) & +(16) \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 16 & 16 & 16 & 16 \\ 16 & 16 & 16 & 16 \\ 16 & 16 & 16 & 16 \\ 16 & 16 & 16 & 16 \end{bmatrix} \end{align*}

Sehingga invers matriksnya dirumuskan dengan:

A1=1detAadjA=10[16161616161616161616161616161616]A^{-1} = \frac{1}{\det{A}} \operatorname{adj} A = \frac{1}{0} \begin{bmatrix} 16 & 16 & 16 & 16 \\ 16 & 16 & 16 & 16 \\ 16 & 16 & 16 & 16 \\ 16 & 16 & 16 & 16 \end{bmatrix}

Karena det(A)=0\det(A) = 0, maka operasi invers ini bernilai tak terdefinisi

matriks A adalah singular atau tidak memiliki invers